Guided Drawing® - rysunek prowadzony
Guided Drawing® - praca z traumą, ciałem i nieświadomością
Guided Drawing® (rysunek prowadzony) to metoda terapeutyczna stworzona przez Cornelię Elbrecht w nurcie Sensorimotor Art Therapy®. Łączy pracę z obrazem, doświadczeniem cielesnym, ruchem oraz procesami zachodzącymi poza świadomością. Wykorzystuje spontaniczny proces twórczy malowania dłońmi jako drogę do kontaktu z emocjami, doświadczeniami zapisanymi w ciele oraz głębszymi warstwami psychiki. Guided Drawing® łączy elementy terapii poprzez sztukę, pracy somatycznej, elementów Somatic Experiencing® oraz psychologii głębi. Jest podejściem wspierającym integrację emocji, doświadczeń życiowych i reakcji zapisanych w układzie nerwowym.
W swojej pracy korzystam z tej metody w oparciu o certyfikowane szkolenie ukończone w Institute for Sensorimotor Art Therapy prowadzonym przez Cornelię Elbrecht. Guided Drawing® w naturalny sposób łączy się również z moim sposobem pracy w nurcie Gestalt, gdzie szczególną uwagę poświęcam temu, co dzieje się w bieżącym doświadczeniu klienta – w ciele, emocjach, relacji i świadomości.
"Nierzadko to ręce rozwiązują zagadkę, z którą intelekt na próżno się zmagał."
Ciało pamięta to, czego nie potrafimy opowiedzieć słowami
Nie wszystkie doświadczenia są dostępne poprzez rozmowę. Szczególnie trudne, przeciążające lub traumatyczne wydarzenia mogą pozostawiać ślad w reakcjach ciała, napięciach, sposobie oddychania, przeżywania emocji czy budowania relacji.
Metoda opiera się na założeniu, że wiele doświadczeń - szczególnie tych trudnych, przeciążających lub traumatycznych - nie jest przechowywanych wyłącznie w pamięci świadomej, ale także w układzie nerwowym, reakcjach ciała, napięciach mięśniowych i nieświadomych wzorcach funkcjonowania. Proces rysowania i malowania dłońmi pozwala dotrzeć do tych obszarów w sposób łagodny, bezpieczny i niewerbalny.
Poprzez ruch, rytm, kontakt z materiałami plastycznymi i spontaniczny ślad pozostawiany na papierze możemy stopniowo nawiązywać kontakt z tymi doświadczeniami oraz nadawać im nowe znaczenie. W podejściach somatycznych jest to rozumiane jako wspieranie integracji doświadczeń zapisanych w układzie nerwowym i pamięci niewerbalnej.
W Guided Drawing® nie chodzi o analizowanie czy interpretowanie rysunku jako testu psychologicznego. Najważniejsze jest doświadczenie, które pojawia się podczas procesu tworzenia. Nie liczy się efekt artystyczny ani umiejętności plastyczne. Rysunek staje się narzędziem dialogu z własnym wnętrzem - sposobem odkrywania tego, co jeszcze nie zostało nazwane lub uświadomione.
Połączenie z Somatic Experiencing®
Metoda Guided Drawing® wykorzystuje w swoim podejściu założenia Somatic Experiencing®, stworzonego przez Petera Levine’a. Oba podejścia koncentrują się na uważnym kontakcie z sygnałami płynącymi z ciała, regulacji układu nerwowego oraz stopniowym odzyskiwaniu poczucia bezpieczeństwa po doświadczeniach przeciążenia i traumy.
Podczas sesji zwracamy uwagę na oddech, napięcia, impulsy ruchowe, emocje i odczucia pojawiające się w trakcie rysowania. Pracujemy w tempie dostosowanym do możliwości danej osoby, bez presji i bez konieczności wracania do trudnych doświadczeń w sposób przytłaczający.
Celem nie jest ponowne przeżywanie traumy, lecz rozwijanie większego kontaktu ze sobą, własnymi zasobami oraz zdolnością do samoregulacji.
Guided Drawing® a praca z traumą
Wiele doświadczeń traumatycznych zapisuje się przede wszystkim w ciele i układzie nerwowym. Często trudno opowiedzieć o nich słowami, ponieważ powstały w czasie, gdy organizm był skoncentrowany na przetrwaniu, a nie na świadomym przetwarzaniu doświadczenia.
Guided Drawing® wspiera proces terapeutyczny poprzez kontakt z odczuciami płynącymi z ciała, rytmem ruchu, śladem pozostawianym na papierze oraz symbolami pojawiającymi się spontanicznie podczas pracy. Dzięki temu możliwe staje się stopniowe rozpoznawanie i integrowanie doświadczeń zapisanych poza świadomością.
Praca odbywa się z poszanowaniem granic i tempa układu nerwowego. Nie polega na ponownym przeżywaniu traumy, lecz na stopniowym odzyskiwaniu poczucia bezpieczeństwa, sprawczości i kontaktu ze sobą.
Psychologia głębi i język symboli
W spontanicznie powstających obrazach często pojawiają się symbole, formy i motywy, które mogą odzwierciedlać ważne procesy zachodzące w psychice.
Guided Drawing® czerpie inspirację również z psychologii głębi i jungowskiego rozumienia nieświadomości. W metodzie tej wykorzystywane są archetypowe formy m.in. takie jak linia, koło, spirala, łuk czy figura ósemki - które organizują doświadczenie i wspierają proces kontaktu z własnym wnętrzem.
Znaczenie obrazu nie jest jednak narzucane z zewnątrz. Odkrywamy je wspólnie, odnosząc je do indywidualnego doświadczenia, historii i aktualnej sytuacji życiowej klienta.
Perspektywa Gestalt
Jako psychoterapeutka pracująca w nurcie Gestalt szczególnie interesuje mnie to, jak człowiek doświadcza siebie w danym momencie.
Dlatego podczas sesji Guided Drawing® nie skupiamy się wyłącznie na samym rysunku. Równie ważne są pojawiające się emocje, reakcje ciała, sposób kontaktowania się ze sobą, oddech, ruch, napięcie, zatrzymanie czy potrzeba ekspresji.
Pracujemy z tym, co staje się żywe i obecne „tu i teraz”. To właśnie w tym doświadczeniu często pojawia się możliwość nowego wglądu, odzyskania kontaktu ze sobą oraz odnalezienia bardziej wspierających sposobów bycia w świecie i relacjach.
Dla kogo jest Guided Drawing®?
Metoda może być pomocna dla osób, które:
- doświadczają skutków traumy, przewlekłego stresu lub trudnych wydarzeń życiowych,
- mają trudność z wyrażaniem emocji słowami,
- doświadczają trudności relacyjnych,
- doświadczają symptomów cielesnych i chorują,
- chcą pogłębić proces psychoterapii poprzez pracę z ciałem i obrazem,
- poszukują większego kontaktu ze sobą i swoimi potrzebami,
- są zainteresowane rozwojem osobistym i samopoznaniem,
- chcą lepiej rozumieć swoje reakcje emocjonalne i relacyjne,
- zmagają się z lękiem, napięciem lub poczuciem przeciążenia,
- poszukują kontaktu ze swoją intuicją i nieświadomymi zasobami,
- czują, że same rozmowy nie pozwalają dotrzeć do istoty ich doświadczeń,
- nie chcą mówić o swoich doświadczeniach i szukają bezpiecznego środka wyrazu poprzez kreatywny proces.
Korzyści z Guided Drawning®
- wspiera integrację doświadczeń traumatycznych w bezpieczny sposób,
- pomaga regulować układ nerwowy i redukować napięcie,
- umożliwia kontakt z emocjami zapisanymi w ciele,
- rozwija samoświadomość i zdolność samoregulacji,
- pozwala odkrywać nieświadome wzorce oraz wewnętrzne zasoby,
- łączy pracę z ciałem, emocjami, wyobraźnią i symboliką,
- wspiera proces psychoterapii i rozwoju osobistego,
- pomaga dotrzeć do obszarów doświadczenia, które pozostają poza świadomością i jawną pamięcią.
Guided Drawing® jest zaproszeniem do spotkania ze sobą poprzez obraz, ruch i doświadczenie płynące z ciała. To metoda, która pomaga odzyskiwać kontakt z własną wewnętrzną mądrością, odnajdywać nowe znaczenia i wspierać proces zdrowienia na głębokim, często niewerbalnym poziomie.
To łagodna, a jednocześnie głęboka forma pracy terapeutycznej, która pomaga rozwijać samoświadomość, wzmacniać poczucie bezpieczeństwa oraz odkrywać własne zasoby potrzebne do wprowadzania zmian w życiu.
Jak przebiega sesja?
Sesja rozpoczyna się od krótkiej rozmowy oraz zatrzymania uwagi na aktualnym doświadczeniu - emocjach, odczuciach z ciała lub na temacie, który wnosi osoba uczestnicząca.
Następnie przechodzimy do procesu twórczego prowadzonego krok po kroku. W trakcie procesu malujemy i rysujemy wyłącznie dłońmi i z zamkniętymi oczami. W przypadku silnego lęku można rozpocząć pierwsze sesje z otwartymi oczami. Zamknięte oczy wspierają i ułatwiają kontakt z odczuciami płynącymi z ciała, a kontakt dłoni z kartką, farbą, kredkami pastelowymi lub olejnymi umożliwia głębsze docieranie do impulsów z ciała i nawiązanie kontaktu z nieświadomością.
W Guided Drawing® nie są potrzebne żadne zdolności plastyczne ani wcześniejsze doświadczenie artystyczne. Ważna jest gotowość do podążania za własnymi odczuciami i procesem. Podczas procesu terapeuta może proponować kolejne etapy rysunku, adekwatnie do tego, co pojawia się w doświadczeniu, aby regulować proces integracji doświadczeń i reagować na poziom pobudzenia układu nerwowego. W trakcie pracy ważne są zarówno pojawiające się obrazy, jak i doświadczenia cielesne: ruch, napięcie, oddech, impulsy czy emocje.
Po zakończeniu części twórczej wspólnie przyglądamy się powstałym obrazom (na sesji zazwyczaj powstaje kilka), odkrywając ich znaczenia i związki z aktualną sytuacją życiową. Proces ten odbywa się bez oceniania i bez narzucania interpretacji.
"Otwartość nie oznacza bycia zawsze otwartym, a bezpieczeństwo nie musi oznaczać bycia zawsze przygotowanym. To ucieleśnione odkrycie prowadzi do aktualizacji systemu przekonań na temat relacji z samym sobą i światem innych. Zamiast głęboko nie ufać innym, można teraz powiedzieć: Ufam sobie."